പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണം: പരിസ്ഥിതിക്കും ജനജീവിതത്തിനും ഒരുപോലെ നീതി ഉറപ്പാക്കേണ്ട സമയം
പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണത്തിന്റെ പേരിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ ജനജീവിതത്തെയും കൃഷിയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നത് ശാസ്ത്രീയമായും സുതാര്യമായും പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ട സമയമാണിത്
പശ്ചിമഘട്ടം ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പരിസ്ഥിതി മേഖലകളിലൊന്നാണ്. ജൈവവൈവിധ്യം, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, കാലാവസ്ഥ, കൃഷി, വന്യജീവി ആവാസവ്യവസ്ഥ എന്നിവയുടെ നിലനിൽപ്പിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. അതേസമയം, പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ തലമുറകളായി ജീവിക്കുകയും കൃഷി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവും അവഗണിക്കാനാവാത്ത യാഥാർഥ്യമാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏത് നയവും പ്രകൃതിസംരക്ഷണവും മനുഷ്യജീവിതവും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായി കാണാതെ, രണ്ടിനും ഒരുപോലെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുന്ന രീതിയിലായിരിക്കണം.
പശ്ചിമഘട്ടത്തെ സംബന്ധിച്ച പരിസ്ഥിതി നയങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അന്തിമമായ വ്യക്തത പല വിഷയങ്ങളിലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. 2010-ൽ രൂപീകരിച്ച പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതിയും അതിന് പിന്നാലെ വന്ന ഹൈ ലെവൽ വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പും വിവിധ സമീപനങ്ങളാണ് മുന്നോട്ടുവച്ചത്. തുടർന്ന് പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശം സംബന്ധിച്ച് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പല ഘട്ടങ്ങളിലായി കരട് വിജ്ഞാപനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും ജനങ്ങളുടെയും അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുകയും ചെയ്തു.
ഇതുവരെ വിഷയത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള ദീർഘകാല അനിശ്ചിതത്വം തന്നെ, ഇനി മുന്നോട്ടുള്ള ഓരോ തീരുമാനവും കൂടുതൽ സുതാര്യവും ശാസ്ത്രീയവും ജനപങ്കാളിത്തമുള്ളതുമായിരിക്കണം എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്.
ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടും കസ്തൂരിരംഗൻ റിപ്പോർട്ടും
പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതി -Western Ghats Ecology Expert Panel - പ്രൊഫ. മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ അധ്യക്ഷനായാണ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തെ കൂടുതൽ വിശാലമായ പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തുകയും വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള സംരക്ഷണ സമീപനങ്ങൾ നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്തതാണ് ആ റിപ്പോർട്ടിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത.
തുടർന്ന് ഡോ. കെ. കസ്തൂരിരംഗൻ അധ്യക്ഷനായ High Level Working Group പശ്ചിമഘട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മറ്റൊരു സമീപനം മുന്നോട്ടുവച്ചു. ഈ രണ്ട് റിപ്പോർട്ടുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വലിയ പൊതുചർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
ഇവിടെ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്:
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുമ്പോൾ തന്നെ കർഷകരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും ആദിവാസികളുടെയും മറ്റ് പ്രദേശവാസികളുടെയും ജീവിതോപാധികൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?
ഈ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകാതെ പരിസ്ഥിതി നിയന്ത്രണങ്ങൾ മാത്രം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത് ജനങ്ങളിൽ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കാനിടയുണ്ട്.
അതുപോലെ തന്നെ, കൃഷിയിടം, തോട്ടം, ജനവാസമേഖല, വനപ്രദേശം, ജൈവവൈവിധ്യ പ്രാധാന്യമുള്ള പ്രദേശം എന്നിവയെ ഒരേ മാനദണ്ഡത്തിൽ കാണുന്നതും ശാസ്ത്രീയമായി ശരിയായ സമീപനമാണോ എന്നതും പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
ESA എന്നത് വനഭൂമിയാകുമോ?
പശ്ചിമഘട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പൊതുചർച്ചയിൽ പലപ്പോഴും ഉയരുന്ന ഒരു ആശങ്കയാണ് ESA ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഭൂമി പിന്നീട് സ്വമേധയാ വനഭൂമിയായി മാറുമെന്ന ധാരണ.
എന്നാൽ ESA ആയി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ വരാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ, അവിടുത്തെ ഭൂവുടമകൾക്കും കർഷകർക്കും എന്തൊക്കെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അനുവദനീയമാണ്, എന്തൊക്കെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടും, നിലവിലുള്ള കൃഷിക്കും വീടുകൾക്കും എന്താണ് നിയമപരമായ സ്ഥാനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും വ്യക്തമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
ജനങ്ങളുടെ ആശങ്ക ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല മാർഗം വ്യക്തമായ നിയമവിവരമാണ്; അവ്യക്തതയല്ല.
മാപ്പുകളുടെ കൃത്യതയും ജനവാസ മേഖലകളുടെ സംരക്ഷണവും
പശ്ചിമഘട്ട ESA നിർണയത്തിൽ മാപ്പിംഗ് നിർണായകമാണ്. ഭരണപരമായ വില്ലേജ് അതിർത്തികൾ, യഥാർത്ഥ വന അതിർത്തികൾ, ജൈവവൈവിധ്യ മേഖലകൾ, കൃഷിയിടങ്ങൾ, ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ, റോഡുകൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ തമ്മിൽ വ്യക്തമായ വ്യത്യാസം രേഖപ്പെടുത്തണം.
ഒരു പ്രദേശത്തെ ESAയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് satellite data മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിന് പകരം ground verification, cadastral maps, geospatial coordinates, പ്രാദേശിക പരിശോധന, ഗ്രാമതല വിവരങ്ങൾ എന്നിവ പരസ്പരം പരിശോധിക്കണം.
പ്രത്യേകിച്ച് ജനസാന്ദ്രത കൂടുതലുള്ളതും വനവുമായി യാതൊരു നേരിട്ടുള്ള ബന്ധവുമില്ലാത്തതുമായ പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയുടെ സ്ഥിതി പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കണം.
കോട്ടയം ജില്ലയിലെ മേലുകാവ്, തീക്കോയി, പൂഞ്ഞാർ തെക്കേക്കര, കൂട്ടിക്കൽ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഉയർന്നിട്ടുള്ള ആശങ്കകളും ഇതേ രീതിയിൽ ശാസ്ത്രീയമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. ഏതെങ്കിലും പ്രദേശം വന്യജീവി ഇടനാഴിയാണെന്നോ അല്ലെന്നോ തീരുമാനിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ വാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല, സ്ഥിരീകരിക്കാവുന്ന ecological connectivity studies അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കണം.
പത്ത് കിലോമീറ്റർ ബഫർ എന്ന ആശയത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തത വേണം
കസ്തൂരിരംഗൻ റിപ്പോർട്ടിലും പിന്നീട് വന്ന ESA നടപടികളിലും buffer സംബന്ധിച്ച് നിരവധി വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ പൊതുസമൂഹത്തിൽ പ്രചരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു റിപ്പോർട്ടിലെ ശുപാർശയും പിന്നീട് സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന അന്തിമ വിജ്ഞാപനത്തിലെ നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകളും ഒരേ കാര്യമല്ല.
അതിനാൽ ഓരോ കരട് വിജ്ഞാപനത്തിലും:
- ESAയുടെ കൃത്യമായ അതിർത്തി;
- buffer zone ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം;
- ഏത് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരോധിക്കുന്നു;
- ഏത് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുമതി വേണം;
- നിലവിലുള്ള കൃഷി, വീട്, റോഡ്, ചെറുകിട വ്യവസായം എന്നിവയുടെ സ്ഥിതി;
- Environmental Clearance ആവശ്യമായ പദ്ധതികളുടെ കൃത്യമായ വിഭാഗങ്ങൾ, എന്നിവ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം.
ലോക പൈതൃക പദവിയെക്കുറിച്ചും തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ഒഴിവാക്കണം
പശ്ചിമഘട്ടത്തിന് UNESCO World Heritage status ഇതിനകം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2012-ൽ UNESCO 39 ഘടകങ്ങളടങ്ങിയ serial property ആയി Western Ghats-നെ World Heritage List-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ ഘടകങ്ങൾ നാല് സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
UNESCOയുടെ തന്നെ രേഖകളിൽ stakeholder engagement, participatory governance, equitable sharing of benefits എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
അതിനാൽ UNESCO പദവിയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നതിന് പകരം, ഈ അന്താരാഷ്ട്ര പദവിയോടൊപ്പം തന്നെ പ്രദേശവാസികളുടെ പങ്കാളിത്തവും ഉറപ്പാക്കണം.
സംരക്ഷണവും മലിനീകരണ നിയന്ത്രണവും ഒരുപോലെ വേണം
പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണം മലമുകളിലെ മരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. വായു, ജലം, മണ്ണ് എന്നിവ മലിനമാക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾക്കും കർശനമായ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണം വേണം. ഒരു പ്രദേശത്തെ കൃഷിഭൂമിയിൽ പരിസ്ഥിതി നിയന്ത്രണം ശക്തമാക്കുമ്പോൾ അതേ സമയം വലിയ മലിനീകരണ സാധ്യതയുള്ള വ്യവസായങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു പ്രദേശത്ത് അനുമതി നൽകുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, ജനങ്ങളിൽ സ്വാഭാവികമായും ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരും.
പ്ലൈവുഡ് വ്യവസായങ്ങൾ പോലുള്ള വ്യവസായങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ pollution-control norms, carrying capacity, water availability, waste management, air-quality impact, local consent/consultation, cumulative environmental impact എന്നിവ പരിശോധിച്ച ശേഷമായിരിക്കണം അനുമതി നൽകുന്നത്.
ഇത് പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണത്തിന് എതിരായ നിലപാടല്ല. മറിച്ച് എവിടെയായാലും ഒരേ പരിസ്ഥിതി നിയമം ഒരേ രീതിയിൽ നടപ്പാക്കണമെന്ന ആവശ്യം മാത്രമാണ്.
വനത്തിന്റെ അതിർത്തി കൃത്യമായി നിർണയിക്കണം
കേരളത്തിൽ വനാതിർത്തി സംബന്ധിച്ച ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത് ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് കൃത്യമായ boundary demarcation ആണ്. വനഭൂമി, റവന്യൂ ഭൂമി, സ്വകാര്യ ഭൂമി, കൃഷിഭൂമി എന്നിവയുടെ അതിർത്തികൾ ആധുനിക survey സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തണം.
അതിർത്തി വ്യക്തമായാൽ:
- വനസംരക്ഷണം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാകും;
- അനധികൃത കൈയേറ്റങ്ങൾ തടയാൻ കഴിയും;
- കർഷകരുടെ ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ കുറയും;
- സർക്കാർ രേഖകൾ കൂടുതൽ കൃത്യമാകും;
- ഭാവിയിലെ ESA/വന സംരക്ഷണ തീരുമാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമാകും.
ഇതിനായി പഴയ സർക്കാർ ഉത്തരവുകളും സർവേ നടപടികളും എന്തുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി നടപ്പായില്ല എന്നതും സർക്കാർ പരിശോധിക്കണം.
വനാവരണം കണക്കാക്കുന്നതിലും സുതാര്യത വേണം
ഒരു പ്രദേശം പച്ചപ്പുള്ളതാണെന്നത് മാത്രം കൊണ്ട് അത് സ്വാഭാവിക വനമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. സ്വാഭാവിക വനങ്ങൾ, plantation, rubber plantation, agricultural land, tree cover എന്നിവ തമ്മിൽ ശാസ്ത്രീയമായ വ്യത്യാസം കണക്കിലെടുക്കണം.
Forest Survey of India പോലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന forest cover, tree cover, recorded forest area തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത നിർവചനങ്ങളുണ്ട്. അതിനാൽ “കേരളത്തിലെ മുഴുവൻ പച്ചപ്പും വനമാണ്” എന്ന രീതിയിലുള്ള പൊതുവായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ഔദ്യോഗിക നിർവചനങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമാക്കണം.
അതോടൊപ്പം വനവൽക്കരണം, സാമൂഹിക വനവൽക്കരണം, boundary protection തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾക്കായി ചെലവഴിക്കുന്ന പൊതുപണത്തിന്റെ ഉപയോഗവും ഫലവും സംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ സുതാര്യതയും സാമൂഹിക ഓഡിറ്റും ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ന്യായമായ പൊതുതാൽപര്യ വിഷയമാണ്.
കർഷകനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മറക്കരുത്
കർഷകൻ പ്രകൃതിയുടെ ശത്രുവല്ല. മണ്ണിനെയും ജലത്തെയും കാലാവസ്ഥയെയും ആശ്രയിച്ചാണ് കർഷകന്റെ ജീവിതം നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കർഷകരെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തുന്ന സമീപനത്തിന് പകരം അവരെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ പങ്കാളികളാക്കുന്ന മാതൃകയാണ് വേണ്ടത്.
കൃഷിയിടം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടും ജലസ്രോതസ്സുകൾ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടും മണ്ണൊലിപ്പ് തടഞ്ഞുകൊണ്ടും വന്യജീവി സംഘർഷം കുറച്ചുകൊണ്ടും biodiversity സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടും മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയുന്ന പ്രാദേശിക മാതൃകകൾ വികസിപ്പിക്കണം.
നിയന്ത്രണം മാത്രം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം സംരക്ഷണത്തിന് സാമ്പത്തിക പ്രോത്സാഹനങ്ങളും കർഷകർക്കുള്ള സഹായവും നൽകണം.
നഗര-ഗ്രാമ പരിസ്ഥിതി നീതിയും ചർച്ച ചെയ്യണം
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാരമൊട്ടാകെ ഗ്രാമീണ ജനങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തുന്ന സമീപനം അംഗീകരിക്കാനാവില്ല. വലിയ നഗരങ്ങളിലെ ഗതാഗതം, വ്യവസായം, നിർമ്മാണം, മാലിന്യം, ഊർജോപയോഗം എന്നിവയും പരിസ്ഥിതി ആഘാതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
അതുകൊണ്ട് മലമുകളിലെ ഒരു ചെറിയ കർഷകന്റെ ഭൂമിയിൽ മാത്രം പരിസ്ഥിതി നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും അതേസമയം വലിയ നഗരങ്ങളിലെ മലിനീകരണത്തെ അതേ തീവ്രതയിൽ പരിഗണിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമീപനം പുനഃപരിശോധിക്കണം.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എല്ലാവർക്കും ഒരേ നിയമവും ഒരേ ഉത്തരവാദിത്തവുമുള്ളതായിരിക്കണം.
ഇനി വേണ്ടത് എന്ത്?
പശ്ചിമഘട്ട ESA സംബന്ധിച്ച തുടർ നടപടികൾക്ക് മുമ്പ് താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതാണ്:
1. നിലവിലുള്ള ESA draft notification-ന്റെ പൂർണ്ണ ഭൂപടങ്ങളും village-wise വിവരങ്ങളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുക.
2. ഓരോ പ്രദേശത്തെയും ESA inclusion ശാസ്ത്രീയവും geospatial-ഉം ground-truthing അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതുമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുക.
3. ജനസാന്ദ്രതയുള്ള, പൂർണ്ണമായും ജനവാസ/കൃഷി മേഖലകളായ പ്രദേശങ്ങളുടെ പ്രത്യേക പരിശോധന നടത്തുക.
4. ESA status ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിൽ എന്ത് നിയമപരമായ മാറ്റമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കുക.
5. നിലവിലുള്ള വീടുകൾ, കൃഷി, തോട്ടങ്ങൾ, ചെറുകിട വ്യാപാരം എന്നിവയ്ക്ക് ബാധകമായ നിയമങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക.
6. വ്യവസായ മലിനീകരണത്തിന് ESAയ്ക്ക് പുറത്തും കർശനമായ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കുക.
7. വനാതിർത്തി നിർണയം ആധുനിക സർവേ സംവിധാനത്തിലൂടെ പൂർത്തിയാക്കുക.
8. വനവൽക്കരണവും പരിസ്ഥിതി പദ്ധതികളും സംബന്ധിച്ച് സാമൂഹിക ഓഡിറ്റിന് അവസരം നൽകുക.
9. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കർഷക സംഘടനകൾ, ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾ, പ്രാദേശിക വിദഗ്ധർ, പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെ പൊതുയോഗങ്ങളും വിശദമായ consultation-ഉം നടത്തുക.
10. ജനജീവിതത്തെയും പരിസ്ഥിതിയെയും ഒരുപോലെ പരിഗണിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ അന്തിമ വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കുക.
പശ്ചിമഘട്ടം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം എന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമില്ല. എന്നാൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം അസുരക്ഷിതമാകുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകരുത്.
അതുപോലെ തന്നെ കർഷകരുടെ ജീവിതം സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ വനനശീകരണം, അനിയന്ത്രിത ഖനനം, മലിനീകരണം, ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ നശീകരണം എന്നിവയ്ക്കും അനുമതി നൽകാനാവില്ല.
അതുകൊണ്ട് വേണ്ടത് “പരിസ്ഥിതിയോ വികസനമോ” എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല. പരിസ്ഥിതിയെയും മനുഷ്യജീവിതത്തെയും ഒരുമിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്ന വിവേകപൂർവമായ വികസന മാതൃകയാണ് വേണ്ടത്.
ജനങ്ങളുടെ ആശങ്കകൾ കേൾക്കുകയും രേഖകൾ പുറത്തുവിടുകയും ശാസ്ത്രീയ പരിശോധന നടത്തുകയും നിയമപരമായ വ്യക്തത നൽകുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടായിരിക്കണം പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനം.
പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
കർഷകനെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതും അത്ര തന്നെ അനിവാര്യമാണ്.
പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാവി- ശാസ്ത്രം, നിയമം, സുതാര്യത, ജനപങ്കാളിത്തം എന്നീ നാല് തൂണുകളിലായിരിക്കണം പണിയേണ്ടത്.
താഷ്കെന്റ് പൈകട,
ഇടമറുക്
9447129238
