ഹാഗിയ സോഫിയ എന്നാൽ "വിശുദ്ധ ജ്ഞാനം" എന്നാണർത്ഥം. ദൈവത്തിൻ്റെ വിശുദ്ധ ജ്ഞാനത്തിൻ്റെ ദേവാലയം എന്നാണ് ഔദ്യോഗിക നാമം. ജസ്റ്റീനിയൻ ചക്രവർത്തി 537-ൽ പണി ആരംഭിച്ചെങ്കിലും 560-ൽ ആണ് പണി പൂർത്തിയായി ദേവാലയം കൂദാശ ചെയ്യപ്പെട്ടത്. അതിനിടെ 1054-ൽ പാശ്ചാത്യ സഭയും പൗരസ്ത്യ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയും തമ്മിലുള്ള വിഭജനം സംഭവിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് രണ്ടുതവണ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനു ശേഷം റോമൻ സഭയുടെ കുരിശുയുദ്ധ സൈന്യം നഗരത്തെ ആക്രമിക്കുകയും കൊള്ളയടിക്കുകയും മറ്റും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 1453-ൽ ആയിരുന്നു ഓട്ട
യേശു ഒരു മനുഷ്യൻ മാത്രമായിരുന്നു എന്നും, തൻ്റെ വിശുദ്ധ ജീവിതം വഴി ദൈവം തനിക്കടുത്തേക്ക് അവനെ വിളിച്ചു ചേർത്തതാണെന്നും ഈജിപ്റ്റിലെ അലക്സാൻഡ്രിയൻ സഭയിലെ ആരിയുസ് എന്നൊരു വൈദികൻ വാദിച്ചു. അപ്പസ്തോലന്മാരുടെ കാലം മുതൽ ഉള്ള വിശ്വാസത്തെയാണ് ഏതാണ്ട് രണ്ടര നൂറ്റാണ്ടിനുശേഷം ആരിയൂസ് തിരസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞത്. ആദിമസഭയും വിശ്വാസവും അപകടത്തിലാകുന്ന ഘട്ടത്തിൽ അന്നത്തെ റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന കോൺസ്റ്റൻ്റൈൻ ഒന്നാമൻ സഭാ പിതാക്കന്മാരെ എല്ലാം നൈസിയയിൽ വിളിച്ചു ചേർത്തു. പാശ്ചാത്യ-പൗരസ്ത്യ ലോകങ്ങളിൽ അ
